kutà na kasudlong ng Intramuros, Maynila, ginamit na bilangguan sa mga panahon ng Espanyol at ng Hapon
de-
1:
unlaping pambuo ng pang-uri at nangangahulugang may-roon, nakasuot, o gumagamit, karani-wang ipinapalit sa naka-, hal de-kotse, de-koryente, de-kuwerdas
2:
gawâ sa, hal de-lata, de-goma
3:
unlaping pambuo ng pandiwa at nangangahulugang a tanggalin, ilayô mula sa, o malayô hal deport, dethrone b pababâ, hal degrade, demote c gawin ang kabaligtaran, hal decompose, de-moralize d lubusan; ganap, hal deplore, declare
Fort Santiago (fort san•ti•yá•go)
:
Fuerza de Santiago
De pro•fún•dis
:
dasal para sa patay
de jure (di dyú•ri)
:
may karapatan; ayon sa karapatan
de luxe (de laks, de luks)
1:
mataas na uri
2:
may taglay na luho
de facto (di fák•to)
:
umiiral sa realidad, mayroon o wala mang legal na karapatan o pahintulot
ko•rí•da de tó•ros
:
panooring tinatampukan ng naglalabang toro at matador
interpreter ni Fernando Magallanes, sinasabing katutubò sa Filipinas
dama de noche (dá•ma de nót•se)
:
halámang ornamental (Cestrum nocturnum) na mahabà ang mga sanga, at berdeng manilaw-nilaw ang bulaklak na humahali-muyak sa gabi, katutubo sa tropikong Amerika
tour de force (túr de fórs)
nom de guerre (nam de ger)
:
alyas na ginagamit ng isang tao sa pakikilaban o sa iba pang gawain
acto de atricion (ák•to de a•tris•yón)
:
noong panahon ng Espanyol, paraan ng paghingi ng kapatawaran
pa•pél de tsí•na
:
papel na inangkat mula sa Tsina, gawâ sa kawayan o bulak.
consejo de Indias (kon•sé•ho de ín•dyas)
:
sa panahon ng Espanyol, kataas-taasang lehislatibo at administratibong lupon para sa mga kolonya; hukuman ng hulíng pagdulog
esprit de corps (es•prí de kór)
:
damdamin ng katapatan at pagmamalakí sa pangkat na kinabibilángan
información de pobreza (im•fór• mas•yón de po•bré•sa)
:
noong panahon ng Espanyol, legal na deklarasyon ng kahirapan
auto de fe (áw•to de fé)
1:
parusang gawad ng Ingkisisyong Espanyol
2:
pagpapatupad ng gayong parusa, gaya ng pagsunog sa erehe
success de scandale (súk•sey du is•kan• dál)
1:
aklat, drama, at iba pa na nagtagumpay dahil sa eskandalosong tema
pagdiriwang tuwing buwan ng Mayo na tinatampukan ng pagbibigay ng bulaklak bílang parangal kay Birheng Maria
Cagayan de Oro (ka•ga•yán de ó•ro)
:
lungsod sa Misamis Oriental at kabesera ng lalawigan
ná•ta de coco (ná•ta de kó•ko)
:
malambot at parang helatinang pagkain na nabubuo sa pamamagi-tan ng pagburo sa tubig ng niyog
ka•bé•sa de ba•ra•ngáy
:
noong panahon ng Espanyol, pinunò ng nayon na binubuo ng 50-60 mag-anak
cabo de vara (ká•bo de vá•ra)
:
bastonero2
pa•láb•ra de ho•nór
:
pa-ngako na kailangang tuparin at nakatayâ ang pangalan
Ve•nus de Mi•lo
:
klasikong imahen ni Aphrodite na tinatáyang ginawâ noong 100 BC, itinuturing na pinakatanyag na sinaunang eskultura, natagpuan sa Griyegong isla ng Melos noong 1820, at nása museong Louvre sa Paris, France ngayon
joie de vivre (zwha de viv)
:
ligaya sa búhay
tribunal de consulado (tri•bu•nál de kon•su•lá•do)
:
no-ong panahon ng Espanyol, tribunal na binubuo ng mga mangangalakal na nagpapasiya ukol sa mga bagay sa pangangalakal, obligasyon, at kontrata.
ka•dé•na de a•mór
:
baging (Antigonon leptopus) na may malakíng habilog na dahon at may ukit ang mga gilid, may mga bulaklak na nakapumpon sa bawat tangkay, kulay mapusyaw hanggang matingkad na pink, katutubò sa Mexico at malaganap ngayon sa buong Filipinas, may mga variety na inaalagaan sa hardin at may mga bulaklak na kulay putî hanggang pink
Acta de Tejeros (ak•tá de te•hé•ros)
:
kasulatang nilagdaan noong 1897 ni Andres Bonifacio at nagpapawalang-bisa sa halalan ng mga opisyal na ginanap noong 22 Marso 1897 sa Kumbensiyong Tejeros
feu de joie (fyu de zhwa)
:
pagpupugay sa pamamagitan ng pagpapaputok ng mga baril
jeu de mots (zhu de mó)
:
pilipit na salita
sé•bo de má•tso
:
langis na inilalagay sa pilat para mabawasan ang bakás ng sugat
pre•si•dén•te de sá•la
:
noong panahon ng Espanyol, hukom na namamahala sa kamarang kri-minal o sibil ng real audiencia.
mataas at magaspang na damo (Vetiveria zizanoides) na may mabangong ugat at dahon, katutubò sa India ngunit malaganap sa Filipinas
tercio de policia (tér•syo de po•lís•ya)
:
mga pulis na nakatala-ga sa mga lalawigan.
Mi•yer•ko•lés de Se•ní•sa
:
unang araw ng Kuwaresma na ginugunita sa pama-magitan ng pagpapahid ng abó sa noo pagkatapos magsimba
ang•hél de la gu•wár•di•yá
1:
anghel na pinaniniwalaang tagapagtanggol ng isang tao, lalo upang makaiwas sa panganib o pagkakamali
2:
tao na nangangalaga sa kapakanan ng ibang tao
Cabo de Buena Esperanza (ká•bo de bu•é•na es•pe•rán•za)
:
Tangos Buena Esperanza
Juan de la Cruz (hu•wán de•la kruz)
:
taguri sa karaniwang Filipino
Legaspi, Miguel Lopez de (le•gás•pi mi•gél ló•pes de)
:
1510-1572, matagumpay na kongkista-dor na Espanyol at unang hinirang na gobernador heneral ng Filipinas.
Aquino de Belen, Gaspar (a•kí•no de be•lén, gas•pár)
:
awtor ng kauna-unahang pasyon sa Tagalog na inilimbag noong 1704
de Jesus, Jose Corazon (de he•sús ho•sé ko•ra•zón)
:
1894-1932) itinuturing na pinakatanyag na makata nitóng ikadalawampung siglo, naging unang hari ng balagtasan, at may akda ng “Bayan ko.”
Cruz, Apolinario de la (kruz a•po•li• nár•yo de la)
:
tagapagtatag at pinunò ng Cofradia de San Jose
Cofradia de San Jose (ko•frá•dya de san hó•se)
:
kapatirang panrelihiyon na itinatag ni Apolinario de la Cruz na inusig ng mga fraile kayâ nag-alsa
Ru•é•da de la For•tú•na
:
Gulong ng Kapalaran, isang laro na gumagamit ng isang tablerong naku-kuhanan ng sagot sa anumang ma-isip itanong
Rio Grande de Mindanao (rí•yo grán• de de min•da•náw)
:
pinakamalaking ilog sa katimugang Filipinas, umaabot sa 320 km ang ha-bà, nagsisimula ito sa hilagang sila-ngang Mindanao timog ng Butuan at tinatawag doong Ilog Pulanggi, du-madaloy ito upang sumanib sa Ilog Kabacan at nagiging Ilog Mindanao. Mula sa kabundukan, nagiging sentro ito ng malawak at mayamang lupain sa timog gitnang bahagi ng Mindanao hanggang magtapos sa Golpong Mo-ro